Πόλεμος, θρησκεία και πολιτική

Εκεί όπου δεν αμφισβητήθηκε η χριστιανική θεοκρατία, οι κοινωνίες πληρώνουν ακόμη τις συνέπειες: το Βυζάντιο, και όλοι οι απόγονοι του (Ρωσία, Βαλκάνια, συμπεριλαμβανομένης και της σύγχρονης Ελλάδας). Στη δυτική Ευρώπη, η εξέλιξη ήταν διαφορετική επειδή ο αυτοκράτορας, οι βασιλιάδες και οι περισσότερες πόλεις αντιστάθηκαν με λύσσα στις αξιώσεις για κοσμική εξουσία της παποσύνης. Ο αληθινός δυτικός Χριστιανισμός όμως είναι εκείνος του αληθινού Μεσαίωνα – και η κοινωνία του δυτικού Μεσαίωνα (5 ος-11 ος αιώνας) είναι μια κλειστή κοινωνία. Την ιστορία την έβλεπαν τότε σαν μια διαδικασία έκπτωσης, το καινούργιο και η καινοτομία, ήταν δυσφημιστικοί όροι. Όταν ένας συγγραφέας ήθελε να προωθήσει μια καινούργια ιδέα, έσπευδε να την αποδώσει, εσφαλμένα, σε έναν συγγραφέα του παρελθόντος. Σήμερα ακόμη, από τη στιγμή που η πίεση χαλαρώνει, οι παλιοί εκκλησιαστικοί δαίμονες ξανασηκώνουν κεφάλι. Ο αρχιεπίσκοπος του Παρισιού καταφέρεται εναντίον της κοσμικότητας και καταγγέλλει το φιλμ του Martin Scorcese για τον Χριστό. Στην Πολωνία, επανεισάγουν το μάθημα των θρησκευτικών στα σχολεία και η εκκλησία απαιτεί την απαγόρευση της άμβλωσης.

Ερ: Συνολικά, τι σκέφτεστε για τις θρησκείες;
Απ: Τεράστια ερώτηση: Οι θρησκείες ήταν ένα κεντρικό κομμάτι στη θέσμιση όλων των ετερόνομων κοινωνιών – δηλαδή, περίπου όλων των κοινωνιών. Απέδωσαν στους θεσμούς μια πηγή εξωτερική σε σχέση με την κοινωνία, φαντασιακή, ιερή, κάνοντας τους έτσι αναμφισβήτητους· υπήρξαν συγχρόνως θεμέλιο της εγκυρότητας των θεσμών και ρίζα του νοήματος της ανθρώπινης ζωής, του κόσμου, και του είναι. Οι θρησκείες όμως δεν θα μπορούσαν να διατηρηθούν για τόσο πολύ καιρό και, ιδίως, να προκαλέσουν και να διαποτίσουν τις μεγαλειώδεις πολιτισμικές δημιουργίες τις οποίες τροφοδότησαν αν δεν είχαν παίξει ταυτόχρονα και έναν άλλο ρόλο, δηλαδή να παρουσιάζουν στους ανθρώπους, υπό διαφορετικές όψεις και μεταμφιέσεις, την Άβυσσο, το Χάος, το Απύθμενο του Είναι. Αυτή την Άβυσσο τη δείχνουν και συγχρόνως την κρύβουν με τα ομοιώματα τους. Το ιερό είναι το θεσμισμένο ομοίωμα της Αβύσσου. Υπό την έννοια αυτή, η θρησκεία είναι πάντα μια διαμόρφωση συμβιβασμού – και, ασφαλώς, τελικά επίσης μια ειδωλολατρία. Δίχως όμως αυτό το δεύτερο στοιχείο της θρησκείας, δεν θα υπήρχαν ούτε οι ρομανικοί ή γοτθικοί καθεδρικοί ναοί ούτε ο Giotto ούτε ο Greco ούτε ο Bach ούτε το Requiem του Mozart.
Από τη στιγμή που αναδύονται η φιλοσοφία και η πολιτική, η ψευδαισθητική διάσταση της θρησκείας φαίνεται καθαρά. Γίνεται φανερό ότι η κοινωνία και η θέσμισή της δεν έχουν υπερβατικό θεμέλιο, αλλά ότι η κοινωνία είναι η ίδια πηγή του νόμου της. Η αυτοθέσμιση της κοινωνίας (που ασφαλώς πάντα συνέβαινε) γίνεται ρητή: εμείς κάνουμε τους νόμους μας. Από τη στιγμή αυτή φαίνεται επίσης το κεντρικό πρόβλημα της δημοκρατίας, δηλαδή ο αυτοπεριορισμός της. Δεν υπάρχει θείος νόμος, δεν υπάρχει εξωκοινωνική νόρμα.

Advertisements
This entry was posted in ΠΟΛΙΤΙΚΗ and tagged . Bookmark the permalink.

Γράψτε ένα σχόλιο.

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s