Ενοχή-Αθωότητα και Τηλεόραση.

images (2)Uberto Eco

Πολλά έχουν ήδη γραφτεί για τη δίκη του Ο. Τζ. Σίμπσον. Στην Αμερική κυκλοφορούν μέχρι στιγμής δεκάδες δεκάδων ανέκδοτα γι΄ αυτόν [O. J. jokes], που τώρα πια ανταλλάσσονται μέσω Internet. Για παράδειγμα, ο δικαστής λέει στο Σίμπσον: “Κύριε Σίμπσον απαλλαχτήκατε, είστε ελεύθερος, πηγαίνετε, λοιπόν και θα σας επιστρέψουμε τα προσωπικά σας αντικείμενα”· και ο Σίμπσον απαντά: “θα μου επιστρέψετε και το μαχαίρι μου;”. Μόνο γι΄ αυτούς που χρησιμοποιούν το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο υπάρχει η διεύθυνση το Σίμπσον, που πρώτα γράφεται και μετά προφέρεται με δυνατή φωνή: “O. J. @ \\\ / Esc” που σημαίνει “slash, slash, backslash, escape”.

Μικρές σκληρότητες που αποτελούν σύμπτωμα μιας κατάστασης αμηχανίας. Το μεγαλύτερο μέρος των Αμερικανών νιώθει αμηχανία γιατί υποθέτει ότι ο Σίμπσον ήταν ένοχος και η απόφαση υπάκουσε σε κριτήρια ευκαιριακής πολιτικής ή ρατσιστικής μεροληψίας. Όμως η αμηχανία θα πρέπει να παραμείνει ακόμη και στην περίπτωση που, όπως εύχομαι [γι΄ αυτόν και τη Δικαιοσύνη], ο Σίμπσον ήταν πράγματι αθώος. Γιατί ο Σίμπσον δεν απαλλάχτηκε επειδή ήταν αθώος ούτε, ακόμη, επειδή η υπεράσπιση μπόρεσε να αποδείξει λαμπρότατα ότι οι αποδείξεις που παρουσιάστηκαν από την κατηγορούσα αρχή δεν ήταν ισχυρές [ή τουλάχιστον, όχι μόνο γι΄ αυτό]. Ο Σίμπσον απαλλάχτηκε γιατί η υπεράσπιση κατόρθωσε να απονομιμοποιήσει την κατηγορούσα Αρχή, δείχνοντας ότι οι αστυνομικοί ήταν ρατσιστές, ψεύτες και διεφθαρμένοι και ότι ο Εισαγγελέας ήταν προκατειλημμένος. Τώρα πια, ας σημειωθεί ότι, μια δίκη στην οποία καταδεικνύεται ότι η κατηγορούσα αρχή είναι προκατειλημμένη ή ανέντιμη, θα ήταν καθ΄ εαυτή μια ωραία επίδειξη δημοκρατίας και μακάρι να είχε γίνει έτσι σε πολλές δίκες που σκηνοθετήθηκαν από διαφόρων χρωμάτων δικτατορίες. Αλλά αυτό πρέπει να γίνεται σε εξαιρετικές συνθήκες. Μια κοινωνία στην οποία πάντα και εκ των προτέρων, όχι μόνο η κατηγορούσα Αρχή αλλά ακόμη και το Δικαστήριο είναι απονομιμοποιημένο, είναι συστηματικά μια κοινωνία στην οποία κάτι δεν λειτουργεί.

Κι όμως, αυτό είναι το μόνο που παρακολουθούμε εδώ και κάμποσο καιρό, όχι μόνο στην Αμερική αλλά, δεν ξέρω αν το προσέξατε, ακόμη και στην Ιταλία. Η πρώτη κίνηση του κατηγορουμένου, δεν είναι να αποδείξει ότι είναι αθώος ή ότι οι αποδείξεις της κατηγορούσας Αρχής είναι αβάσιμες, αλλά να δείξει στην κοινή γνώμη ότι η κατηγορούσα Αρχή δεν είναι υπεράνω υποψίας, όπως θα έπρεπε να είναι η γυναίκα του Καίσαρα. Εάν ο κατηγορούμενος πετύχει στην προσπάθεια του αυτή, η εξέλιξη της δίκης έρχεται σε δεύτερη μοίρα. Γιατί σε δίκες που αναμεταδίδονται από την τηλεόραση, αυτός που αποφασίζει είναι η κοινή γνώμη η οποία δυσπιστεί έναντι της ανακριτικής Αρχής και τείνει να πείσει τους ενόρκους ότι θα ήταν αντιδημοφιλές να της δώσουν δίκιο. Επομένως, η τηλεοπτική δίκη δεν αφορά πλέον σε μια φιλονικία μεταξύ των δυο πλευρών που παρουσιάζουν αποδείξεις και ανταποδείξεις· αφορά, ακόμα και πριν από τη δίκη, σε μια μονομαχία στα μέσα μαζικής ενημέρωσης, μεταξύ μελλοντικών κατηγορουμένων και μελλοντικών εισαγγελέων [και, πιθανόν, δικαστών], στους οποίους ο κατηγορούμενος αμφισβητεί το δικαίωμα να τον κρίνουν. Και η ετυμηγορία ανατίθεται στην κοινή γνώμη [η οποία δικάζει εκ των προτέρων] και όχι στους ενόρκους [που δικάζουν εκ των υστέρων]. Όταν το 1993 άρχισαν οι τηλεοπτικές δίκες της “επιχείρησης καθαρά χέρια” [αν και είχαν ήδη αρχίσει οι διάφορες εκπομπές όπως “μέρες στα πρωτοδικεία”], από αυτή εδώ τη στήλη είχα διαμαρτυρηθεί ενάντια στη δημοσιότητα της δίκης Γουόλτερ Αρμανίνι. Κατακλύστηκα από ύβρεις εκ μέρους της καλύτερης δημοκρατικής διανόησης λες και ήθελα να υπερασπιστώ τους διεφθαρμένους. Είχα γίνει ένας συνένοχος του Κράξι. Τα αποτελέσματα τα βλέπουμε τώρα. Η δίκη του Κουζάνι είχε την έκβαση που είχε γιατί η κατηγορούσα αρχή [Ντι Πιέτρο], με μεγαλοφυείς διαισθήσεις στα μέσα μαζικής ενημέρωσης κατόρθωσε να φανεί συμπαθητική στα μάτια της κοινής γνώμης [και, πρέπει να πούμε, επειδή ο Δικηγόρος Σπατσάλι δεν χρησιμοποίησε πριν και κατά τη διάρκεια της δίκης, την τακτική της απονομιμοποίησης της κατηγορούσας Αρχής]. Μετά όμως, όλοι κατάλαβαν το μάθημα. Ο Σπατσάλι έχασε τη δίκη γιατί συμπεριφέρθηκε σύμφωνα με τους κανόνες προ–τηλεοπτικών ευγενών ανδρών, επιδιώκοντας να παίζει ακόμα με αποδείξεις και ανταποδείξεις. Αφελής, αν όχι κάτι χειρότερο. Χρειαζόταν να αλλάξει τακτική. Το μυστικό της νίκης σε μια τηλεοπτική δίκη είναι να αποδείξεις ότι ο κατήγορος σου [και, πιθανόν, ο δικαστής σου] είναι εγκληματίας. Τώρα όλοι το κατάλαβαν το μάθημα. Εάν καταφέρεις να δείξεις ότι ο κατήγορος σου είναι ένας μοιχός, διέπραξε αμαρτίες, επιπολαιότητες ή εγκλήματα–ακόμη κι αν αυτά δεν έχουν καμία σχέση με τη δίκη–έχεις ήδη νικήσει.

Η δίκη γίνεται πρώτα δια των μέσων μαζικής ενημέρωσης. Το τελετουργικό στην αίθουσα της Δικαιοσύνης κινδυνεύει να υποβιβαστεί, ακριβώς, σε ένα τελετουργικό που επικυρώνει την ετυμηγορία των μέσων μαζικής ενημέρωσης. Τι θέλατε την τηλεόραση στην αίθουσα της Δικαιοσύνης; Αποδεχθείτε τώρα ότι η Δικαιοσύνη είναι ταπεινωμένη, υποβαθμισμένη να επικυρώνει τις ετυμηγορίες της κοινής γνώμης. Και θυμηθείτε, την επόμενη φορά που θα σας πιάσουν στα πράσα, τη στιγμή που δωροδοκείτε τον αστυνομικό που σας τσάκωσε να σπάτε το κρανίο της γιαγιάς σας με τσεκουριές, μην αγωνιάτε να ξεπλύνετε τα ίχνη του αίματος ή να αποδείξετε ότι εκείνη την ώρα ήσασταν κάπου αλλού και συζητούσατε με ένα καρδινάλιο. Αρκεί να αποδείξετε ότι αυτός που σας έπιασε στα πράσα [ή με το τσεκούρι], δεν είχε δηλώσει πριν δέκα χρόνια στην εφορία το δώρο που δέχτηκε από τον εραστή ή την ερωμένη του. Θα είστε αξιοσέβαστα πρόσωπα.

Advertisements
This entry was posted in ΠΟΛΙΤΙΚΗ and tagged . Bookmark the permalink.

Γράψτε ένα σχόλιο.

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s