Τι είναι ο άνθρωπος!

Επίκτητος

Επίκτητος

Επίκτητος.

Ουκ έστι το τυχόν αυτό μόνον ανθρώπου επαγγελίαν πληρώσαι. Τι γαρ έστιν άνθρωπος; Ζωον, φησί, λογικόν θνητόν. Ευθύς εν τω λογικώ τίνων χωριζόμεθα; Των θηρίων. Και τίνων άλλων; Των προβάτων και των ομοίων. Όρα ουν μη τι πως ως θηρίον ποιήσης, ει δε μη, απώλεσας τον άνθρωπον, ουκ επλήρωσας την επαγγελίαν. Όρα μη τι ως πρόβατον, ει δε μη, και ούτως απώλετο ο άνθρωπος. Τίνα ουν ποιούμεν ως πρόβατα; Όταν της γαστρός ένεκα, όταν των αιδοίων, όταν εική, όταν ρυπαρώς, όταν ανεπιστρέπτως, που απεκλίναμεν; Επί τα πρόβατα. Τι απωλέσαμεν; το λογικόν. Όταν μαχίμως και βλαβερώς και θυμικώς και ωστικώς που απεκλίναμεν; Επί τα θηρία. Λοιπόν, οι μεν ημών μεγάλα θηρία εισίν, οι δε θηρίδια κακοήθη και μικρά, αφ΄ ων έστιν ειπείν «λέων με και φαγέτω». Δια πάντων δε τούτων απόλλυται η του ανθρώπου επαγγελία … Αύξει δε έκαστον και σώζει τα κατάλληλα έργα. Τον τέκτονα τα τεκτονικά, τον γραμματικόν τα γραμματικά. Αν δ΄εθίση γράφειν αγραμμάτως, ανάγκη καταφθείρεσθαι και απόλλυσθαι την τέχνην. Ούτως τον μεν αιδήμονα σώζει τα αιδήμονα έργα, απολλύει δε τα αναιδή. Τον δε πιστόν τα πιστά και τα εναντία απολλύει. Και τους εναντίους πάλιν επαύξει τα εναντία. Τον αναίσχυντον αναισχυντία, τον άπιστον απιστία, τον λοίδορον λοιδορία, τον οργίλον οργή, τον φιλάργυρον αι ακατάλληλοι λήψεις και δόσεις [Επίκτητος, Διατριβή Β΄, θ’, 1-8, 10-12].

Μετάφραση

Δεν είναι τυχαίο πράγμα να εκπληρώσει κάποιος μόνο τη λειτουργία του ανθρώπου. Γιατί, τι είναι ο άνθρωπος; Ζώο, λέει κάποιος, λογικό και θνητό. Κι αμέσως με τη λογική, από ποιους διαφέρουμε; Από τα θηρία. Κι από ποιους άλλους; Από τα πρόβατα και τα παρόμοια ζώα. Πρόσεξε, λοιπόν, μην ενεργήσεις ποτέ σαν θηρίο. Διαφορετικά, έχεις καταστρέψει τον άνθρωπο, δεν εκπλήρωσες τη λειτουργία του. Πρόσεξε μην πράξεις ως πρόβατο. Διαφορετικά, και έτσι καταστρέφεις τον άνθρωπο. Πότε λοιπόν ενεργούμε όπως τα πρόβατα; Όταν ενεργούμε για χάρη της κοιλιάς μας, όταν για χάρη των γεννητικών μας οργάνων, όταν ενεργούμε απερίσκεπτα, όταν χυδαία, όταν απρόσεκτα, σε ποιο επίπεδο έχουμε πέσει; Στο επίπεδο των προβάτων. Τι χάσαμε; Τη λογική μας. Όταν ερίζουμε και ενεργούμε επιζήμια και με οργή και χυδαία, σε ποιο επίπεδο έχουμε πέσει; Στο επίπεδο των θηρίων. Λοιπόν, κάποιοι από μας είναι μεγάλα θηρία, ενώ άλλοι μικρά θηρία, κακόβουλα και μικροπρεπή, για την περίπτωση των οποίων θα λέγαμε «Ας ήταν λιοντάρι κι ας με καταβρόχθιζε». Με όλα τούτα καταστρέφεται η λειτουργία του ανθρώπου … Καθένας αναπτύσσεται και σώζεται με τα κατάλληλα έργα. Ο ξυλουργός με τα ξυλουργικά, ο γραμματικός με τα γραμματικά. Αν κάποιος συνηθίσει να γράφει, χωρίς να λαμβάνει υπόψη του τους κανόνες της γραμματικής, η τέχνη αναγκαστικά φθείρεται και καταστρέφεται. Έτσι, οι ευπρεπείς πράξεις διασώζουν τον ευπρεπή άνθρωπο, ενώ οι αναίσχυντες τον καταστρέφουν. Οι πράξεις πίστης διασώζουν τον πιστό, ενώ οι αντίθετες τον καταστρέφουν. Και πάλι, όλες οι αντίθετες πράξεις αυξάνουν την ισχύ των ανθρώπων που έχουν τον ανάλογο με αυτές χαρακτήρα. Τον αναίσχυντο δυναμώνει η αδιαντροπιά, τον άπιστο η απιστία, τον λοιδορό η λοιδορία, τον οργίλο η οργή, τον φιλάργυρο η δυσαναλογία ανάμεσα σ΄ αυτά που παίρνει και σ΄ αυτά που πληρώνει.

Advertisements
This entry was posted in ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ and tagged . Bookmark the permalink.

Γράψτε ένα σχόλιο.

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s